Scroll voor meer
September 2020
Banksy

De Engelse graffiti artiest Banksy is (terecht!) wereldberoemd vanwege zijn kunstwerken. Maar hij kiest er ook voor om anoniem te blijven. En dat werkt soms ook tegen je. Bijvoorbeeld als je rechten wil claimen op jouw kunstwerken omdat anderen jouw kunstwerk op merchandise-producten zetten.

Iedereen zal het erover eens zijn dat de rechten op deze grafitti kunst bij “Banksy” liggen. Maar wie is “Banksy”? Als je ervoor kiest om anoniem door het (kunstenaars) leven te gaan, dan is het ook bijzonder lastig om de kunst die je maakt als je (intellectuele) eigendom te claimen. Banksy wil namelijk liever geen bewijs leveren wie de maker van zijn kunst is (en daarmee zijn identiteit kenbaar maken).

Dat dacht Banksy op te lossen door zijn kunst als merk te registreren, op naam van een bedrijf dat zijn belangen behartigt. En dus registreerde hij een afbeelding van het kunstwerk “Flower bomber” als merk voor merchandise-producten zoals drukwerk, posters en kleding. Met name om daarmee ongeautoriseerde verkopen van producten met dit kunstwerk erop tegen te kunnen gaan.

Maar daarin ving hij recent bot bij het Europese Merkenbureau dat oordeelde dat deze merkaanvraag te kwader trouw was ingediend. Banksy gebruikt de afbeelding niet als merk maar vraagt wel merkbescherming aan. Banksy had wel nog - tijdens de procedure- een webshop opgezet. Het Merkenbureau oordeelde, ook op basis van uitlatingen van Banksy, dat die shop kennelijk was opgezet met als enige doel merkgebruik aan te kunnen tonen en dat versterkte eerder het kwade trouw-probleem, dan dat het hem hielp. Tenzij er door Banksy beroep wordt ingesteld, zal zijn merkinschrijving voor dit logo dus uit het register verdwijnen.De zaak laat nog maar weer eens zien dat elk product zijn eigen “recht” heeft. Kunstwerken vallen primair onder het auteursrecht. Kunstwerken worden niet als merk gebruikt (ter onderscheiding van producten ten opzichte van die van andere ondernemingen) en om die reden is het merkenrecht dan ook niet passend. En voor kunstenaars is het auteursrecht in beginsel een prima vorm van bescherming en kun je daarmee anderen verbieden jouw kunstwerk af te beelden op bv. merchandise. Maar dan moet er wel een “maker van het werk” te achterhalen zijn om dat auteursrecht aan toe te kennen. En als die ervoor kiest om anoniem te blijven leidt dat ertoe dat er geen auteursrechten kunnen worden ingeroepen en de werken dus min of meer vogelvrij zijn…